حدیث مرد فرهنگ و قند پارسی

مرضیه موسوی ـ خبرنگار: نام موقوفه دکتر افشار بر پیشانی ساختمان ها و زمین هایی در گوشه و کنار شهر به چشم می خورد.

حدیث مرد فرهنگ و قند پارسی

نمونه اش مرکز لغتنامه دهخدا در باغ فردوس و مدرسه ابتدایی و هدایت بلوار میرداماد. دکتر محمود افشار یزدی بیش از 60 سال پیش بنیادی به نام بنیاد موقوفات دکتر افشار راه اندازی کرد تا در راه ترویج زبان و ادبیات و فرهنگ فارسی قدم بگذارد. او تا زمان مرگ یعنی سال 62 مدیریت این بنیاد را برعهده داشت. اهدای جایزه سالانه دکتر افشار یکی از فعالیت های این بنیاد است که نام دکتر افشار را در میان پژوهشگران و محققان زبان فارسی زنده نگه داشته است.

مؤسسه دهخدا و مستغلات دیگری در محله باغ فردوس، مدرسه ابتدایی و دبیرستان خیابان میرداماد، بنیاد موقوفات دکتر افشار و... یادگاری های دکتر محمود افشار یزدی در پهنه شمال تهران هستند که یاد او را همچنان زنده نگه می دارند. محمود افشار، متولد 1272 در یزد بود و در نوجوانی، بعد از اینکه مادرش را از دست داد، راهی هندوستان شد تا مدتی در کنار عمویش زندگی کند و به تحصیل بپردازد. علوم جدید و زبان انگلیسی و تجارت را در این دوره فرا گرفت. یوسف یعقوبی مسئول واحد حقوقی بنیاد موقوفات دکتر افشار می گوید: دکتر افشار در 12 سالگی برای تحصیل راهی هندوستان و سپس راهی سوئیس شد. پس از رسیدن به درجه دکترای حقوق و علوم سیاسی به ایران بازگشت.

در طول دوران زندگی خود، در 8 مرحله به سفرهای خارجی رفت و طی همین سفرها تصمیم به ایفای نقش فعال برای ارتقای فرهنگی، علمی و ادبی کشور ایران گرفت. آشنایی و دوستی نزدیک با علی اکبر داور از محصلان ایرانی در سوئیس، از نقاط عطف زندگی دکتر افشار بود. 28 سال داشت که به ایران برگشت و مدتی در مدرسه علوم سیاسی مشغول تدریس شد. به پیشنهاد داور، مدیریت مدرسه تازه تأسیس تجارت را برعهده گرفت و در سال های آغازین دهه 1300، مدرسه ای منطبق با علوم نوین را در آنجا پایه ریزی کرد. در سال 1305، به پیشنهاد داور، وارد تشکیلات قضایی نوین شد و سمت مستشاری استیناف تهران را برعهده گرفت.

دادیار دیوان عالی کشور و مستشار دیوان عالی، سمت های مهمی بودند که در دوره های بعد در عدلیه به او سپرده شد. بعد از استعفا از عدلیه، به عنوان معاون وزیر فرهنگ، در این وزارتخانه مشغول کار شد و این آخرین تجربه کار اداری دکتر افشار بود. یعقوبی می گوید: دکتر افشار پس از آنکه مدتی به عنوان قاضی و سپس در مناصب دیگر مشغول کار بود، در سال 1337، خود را بازنشسته کرد و با مشورت بزرگان، اموال خود را در جهت وقف و فعالیت های عام المنفعه گذاشت. دکتر افشار از سال 1300 وارد عرصه مطبوعات شد و مجله آینده را راه اندازی کرد. این مجله در مقاطع مختلفی کار خود را ادامه داد و در این میان، چند بار متوقف شد. ایرج افشار فرزند دکتر محمود افشار آخرین دوره از فعالیت این مطبوعه را مدیریت کرد.

  • در راه ترویج فرهنگ فارسی

زمین و املاک باارزشی توسط دکتر افشار در گوشه وکنار تهران وقف شد. در کنار این موقوفه ها، دکتر افشار بنیاد موقوفات دکتر افشار را راه اندازی کرد تا با فعالیت های هدفمند، به امور فرهنگی به خصوص توجه به اعتلای زبان فارسی بپردازد. مسئول واحد حقوقی بنیاد موقوفات دکتر افشار می گوید: آنالیز سیر فعالیت های دکتر افشار در زمینه وقف نشان می دهد که وقف های وی بر اساس نیازهای روز جامعه بوده است و البته ایشان بسیار پایبند و معتقد به توسعه علم و دانش و فرهنگ و ادب ایران زمین به وسیله وقف بود. دکتر افشار از سال 1307 تا 1341 در مراحل مختلف به بیان نظرات خود درباره وقف و ضرورت ترویج آن برای انتفاع همه اقشار جامعه پرداخته که این نظرات در کتابی با قلم او با نام پنج وقف نامه منتشر شده که طی آن به سؤالات، ابهامات، سرزنش ها و بعضی انتقاداتی که به خاطر فعالیت در زمینه وقف به وی وارد شده پاسخ گفته است.

دکتر افشار در زمان حیات خود، سرپرستی این بنیاد را برعهده داشت و بعد از آن، طبق وقف نامه، این بنیاد به صورت شورایی متشکل از 5 نفر از مقامات کشوری اداره می گردد: بیش از یک میلیون مترمربع از اراضی متعلق به دکتر افشار، در جهت وقف قرار گرفته است که تقریباً 10 هزارمترمربع آن به مجموعه بنیاد موقوفات دکتر افشار اختصاص دارد.

  • جایزه ای برای فارسی دوستان

    محمود منیعی بنیانگذار انجمن دوستداران تهران می گوید: تاکنون 26 دوره از جایزه ادبی و تاریخی بنیاد دکتر محمود افشار برگزار شده و طی آن نویسندگان، دانشمندان و پژوهشگرانی از سراسر دنیا که به فرهنگ، تاریخ، ادب و زبان فارسی توجه چشمگیر و خاص داشته اند، معرفی شده و از آنها تجلیل شده است. یکی از مهم ترین فعالیت هایی که در شرایط امروز جامعه باید در دستور کار انجمن های مردمی قرار گیرد، معرفی دستاوردهای ارزشمند بزرگان شهر همچون دکتر محمود افشار است. بنیاد موقوفات دکتر افشار در سال 1337 تأسیس شد. انتشارات دکتر محمود افشار تا زمان درگذشت واقف در سال1362 شمسی حدود 15 عنوان کتاب منتشر کرد.

از آن سال تا این زمان بیش از 200 عنوان کتاب در زمینه های لغت و دستور و ادبیات فارسی، جغرافیای تاریخی و تاریخ ایران منتشر شده است. هیئتی از کتابشناسان و استادان این حوزه، انتخاب کتاب برای چاپ را برعهده دارند. همچنین طبق خواسته واقف هر سال به یک ایران شناس غیرایرانی یا دانشمند ایرانی جایزه ویژه ادبی و تاریخی اهدا می گردد. این بنیاد از سال 68 تاکنون جوایزی را به افرادی مثل نذیراحمد استاد زبان و ادبیات فارسی، غلامحسین یوسفی نویسـنده و مترجـم و استاد ادبیات فارسی، امین عبدالمجیـد بدوی پژوهشگر ادبیات فارسی مصـر، منوچهرستوده ایران شناس و جغرافیدان تاریخی، عبدالحسین زرین کوب، فریدون مشیری، ریچارد فرای، محمدعلی موحد، هوشنگ ابتهاج، هانس دوبروین و... اهدا نموده است.

  • موقوفه ای ابدی

    بنیاد موقوفه های دکتر افشار بیشترین تمرکز خود را بر آموزش و ترویج فرهنگ و زبان فارسی گذاشته است. این مجموعه اهداف مشخصی دارد؛ انتشار کتاب و رساله در زمینه زبان فارسی، تاریخ صحیح ایران و جغرافیای تاریخی ایران، اهدای کتاب و رساله ها به کتابخانه های معتبر دنیا و دانشمندان ایران شناسی، اهدای جایزه سالانه به پژوهشگران زبان فارسی و محققانی که در دانشگاه های مختلف دنیا به تدریس زبان فارسی می پردازند، راه اندازی مرکز لغتنامه دهخدا، همکاری با آموزش و پرورش برای ساخت مدرسه و... گوشه ای از فعالیت های این بنیاد است. موقوفات دکتر افشار در محله باغ فردوس، موقوفه ای ابدی و ادامه دار است که به همت بنیاد اداره می گردد.

منبع: همشهری آنلاین

به "حدیث مرد فرهنگ و قند پارسی" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "حدیث مرد فرهنگ و قند پارسی"

نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید